Wywiad z dr. Hubermanem o problemach naszych czasów i sposobach radzenia sobie z nimi
Jak ciało i umysł przygotowują się do zadania? W tej rozmowie Andrew Huberman łączy doraźne sposoby wyciszenia z długofalowymi nawykami wzmacniającymi odporność na obciążenie.
13.04.2023 / 27.10.2026

Dlaczego dobre chęci nie wystarczą, gdy głowa i ciało nie współpracują?
Jak ciało i umysł przygotowują się do zadania? W tej rozmowie Andrew Huberman łączy doraźne sposoby wyciszenia z długofalowymi nawykami wzmacniającymi odporność na obciążenie.
Odpowiedzi stanowią redakcyjnie opracowaną wersję oddającą sens historycznej rozmowy YouNr1. Huberman pracuje na Uniwersytecie Stanforda. Intensywną formę oddychania ćwiczy się w bezpiecznej pozycji siedzącej lub leżącej, nigdy w wodzie ani w jej pobliżu i nigdy podczas prowadzenia pojazdu.
Huberman: Moje laboratorium intensywnie badało to, co wpływa na umysł i ciało. Wszyscy chcemy przecież budzić się wypoczęci i zmotywowani, gotowi sprostać wyzwaniom dnia. Czasami musimy być cicho i słuchać, a czasami działać zdecydowanie. Chcemy też oczywiście dobrze spać w nocy i potrafić koncentrować się w ciągu dnia.
Pytanie: A zatem stany psychiczne i fizyczne rzeczywiście decydują o tym, co uważamy za sukces w życiu — rozumiany szeroko: finansowo, zawodowo, emocjonalnie i w relacjach z ludźmi?
Huberman: Zacząłem zadawać sobie to pytanie około dziesięciu lat temu. Widzę to jako pewnego rodzaju umowę między umysłem a ciałem, które wspólnie kierują się ku jednemu celowi. Chodzi o to, by razem słuchały, współodczuwały albo z pełną determinacją dążyły do celu — zależnie od sytuacji.
Chcieliśmy ustalić, jak celowo wpływać na te stany. Ludzie robią dziś wiele, aby wprowadzić się w pożądany stan: korzystają z kofeiny, sportu, medytacji. Wszystko to oddziałuje jednak dość pośrednio na układ, który tymi stanami steruje — układ nerwowy, złożony z mózgu, rdzenia kręgowego i ich połączeń.
Nie rozdzielam umysłu i ciała: stanowią jedność. Gdy ciało jest tutaj, a umysł gdzie indziej, brakuje spójności. Rzeczywistą sprawność osiągamy dopiero wtedy, gdy oba działają synchronicznie. Dlatego mówię o umowie: skuteczne narzędzia opierają się właśnie na tej zasadzie.
Pytanie: Dlaczego można spać osiem godzin i mimo to obudzić się wyczerpanym — zwłaszcza w warunkach przewlekłego stresu?
Huberman: Krótkotrwały stres nie jest zły: to część naturalnego cyklu. Nie chcemy jednak, żeby stał się przewlekły. Nasz układ nerwowy jest dobrze wyposażony do radzenia sobie z nagłymi wyzwaniami, takimi jak pandemia. Niebezpieczeństwo pojawia się wtedy, gdy stres utrzymuje się stale.
Jestem przekonany, że każdy potrzebuje dwóch rodzajów narzędzi: doraźnych, czyli „online”, i zapobiegawczych, czyli „offline”. W moim laboratorium badaliśmy przede wszystkim metody pozwalające szybko uspokoić układ nerwowy.
Pytanie: Czy medytacja jest narzędziem doraźnym?
Huberman: Podczas trwającego konfliktu nie możemy po prostu odejść i zacząć medytować. Potrzebujemy narzędzia, które da się zastosować właśnie w tej chwili.
Obok nich istnieją narzędzia offline, które w dłuższej perspektywie podnoszą próg stresu — niejako najniższy punkt, od którego uruchamia się reakcja stresowa.
Pytanie: Nad jakim narzędziem działającym w czasie rzeczywistym pracowaliście?
Huberman: Skupialiśmy się przede wszystkim na technikach oddechowych. Fizjologiczne westchnienie łączy wdech z krótkim drugim wdechem i długim wydechem. Pojawia się ono również samoistnie. Jedno do trzech świadomych powtórzeń może pomóc zmniejszyć doraźne napięcie.
Osoba, której zatkany nos utrudnia oddychanie, może też westchnąć przez usta.
Jeśli chodzi o mikrobiom nosa, mikroorganizmy górnych dróg oddechowych również stanowią obszar badań. De Boeck i współpracownicy badali przystosowanie określonych bakterii Lactobacillus do ludzkiego nosa. Uzupełnia to spojrzenie na nos jako aktywną część dróg oddechowych.
Pytanie: Jakie jest fizjologiczne wyjaśnienie podwójnego wdechu przez nos?
Huberman: Drugi wdech pomaga ponownie rozprężyć pęcherzyki płucne, a następujący po nim długi wydech wspiera wymianę gazową. Opisuję fizjologiczne westchnienie jako szczególnie szybki sposób obniżania ostrego stresu. Stoi za tym szersza myśl: możemy używać ciała, aby wpływać na stan umysłu.
Pytanie: Jak działa radzenie sobie ze stresem w dłuższej perspektywie?
Huberman: Przygotowaniu poza nagłą sytuacją służą narzędzia offline. Niektóre wspierają odprężenie, jak joga nidra i uważność. Inne wprowadzają bodziec aktywizujący, na przykład serie pogłębionych oddechów z następującą po nich krótką przerwą w oddychaniu. Chodzi o świadome doświadczenie fizycznego pobudzenia i radzenie sobie z nim.
Pytanie: Jak to wpisuje się w neuronaukę?
Huberman: Substancje przekaźnikowe, takie jak dopamina i serotonina, oddziałują na rozległe sieci. Można porównać je do dyrygentów: zmieniają współpracę komórek nerwowych oraz to, jakie stany — na przykład uwaga, motywacja czy spokój — łatwiej powstają. Chodzi właśnie o to współdziałanie.
Pytanie: Czy istnieje „prawidłowy” sposób oddychania?
Huberman: Nie w znaczeniu, że właściwy jest wyłącznie oddech brzuszny. Ważne jest to, że przeponą możemy kierować świadomie, inaczej niż wątrobą czy śledzioną. Poprzez świadomy oddech celowo wpływamy na swoją biochemię. Już dlatego warto regularnie zatrzymywać się i oddychać z uwagą.
Pytanie: Jak można dowiedzieć się więcej o twojej pracy?
Huberman: Korzystam z podcastów, YouTube i transmisji na żywo, aby przedstawiać naukę w zrozumiały sposób. Chcę, żeby ludzie stosowali to, czego się nauczyli, i przekazywali wiedzę dalej. Gdy czegoś się nauczysz, naucz tego inną osobę: ucz się, rób, nauczaj. W ówczesnej wersji rozmowy zapowiadano też książkę na rok 2021.
